Income inequality and social divisions could worsen and become entrenched unless governments act quickly to boost support for the most vulnerable in society, according to a new OECD report.

«Αν και η οικονομική κατάσταση αναμένεται να αποκατασταθεί σταδιακά, το ΑΕΠ της χώρας, η απασχόληση και τα εισοδήματα παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα προ κρίσης και τονίζει πως προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση πρέπει να αποτελεί το μέρος της κοινωνίας που έχει μεγαλύτερη ανάγκη».

Τον κώδωνα του κινδύνου για τον αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει η εισοδηματική ανισότητα κρούει ένας ακόμη φορέας (σημειώνεται πως και το ΔΝΤ είχε δημοσιέυσει πρόσφατα έκθεση με ανάλογο περιεχόμενο), ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), καλώντας τις κυβερνήσεις να δράσουν γρήγορα, προκειμένου να στηρίξουν τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας. Μάλιστα, σε ειδική μνεία που κάνει για την Ελλάδα, γίνεται σαφής η οικονομική δυσπραγία που πλήττει τα νοικοκυριά.

Σύμφωνα, ειδικότερα, με την έκθεση του ΟΟΣΑ «Η Κοινωνία με μια Ματιά 2014» («Society at a Glance 2014»), παρά τη σταδιακή βελτίωση της παγκόσμιας οικονομίας, η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική εξυγίανση σε πολλές χώρες θα φέρει προκλήσεις σε ό,τι αφορά στην αντιμετώπιση της κοινωνικής έντασης από την κρίση. Όπως παρατηρεί η έκθεση, μία πρόκληση, στην οποία βρίσκεται ενώπιον κυρίως η νότια Ευρώπη, είναι πως ενώ τα προγράμματα κοινωνικής προστασίας μεριμνούσαν για μια μεγάλη μερίδα πολιτών, άλλοι έμειναν με ελάχιστη ή ακόμη και χωρίς καμία υποστήριξη.

Συνεπώς, όπως τονίζεται, οι κυβερνήσεις πρέπει να δώσουν έμφαση στις κοινωνικές πολιτικές και εδώ έγκειται και μία βασική δυσκολία: Τη στιγμή που πρέπει να διατηρήσουν τις δεσμεύσεις του για την αποκατάσταση των δημόσιων οικονομικών τους μέσω μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να επανακτήσουν την εμπιστοσύνη, οι χώρες πρέπει να προσέξουν και το πώς θα διαχειριστούν το πρόβλημα των αυξανόμενων κοινωνικών ανισοτήτων. Μία λαθεμένη πρακτική θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή, αλλά και να προσθέσει μεγαλύτερο βάρος στις «πλάτες» των ήδη ευάλωτων και εξουθενωμένων πολιτών. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι προοπτικές απασχόλησης για τους νέους και τους ανειδίκευτους εργαζομένους επιδεινώθηκαν σημαντικά στις χώρες του Οργανισμού, λόγω της οικονομικής κρίσης, της οποίας οι κοινωνικές συνέπειες ίσως είναι αισθητές για πολλά χρόνια. Σύμφωνα με την έκθεση που εξετάζει τις κοινωνικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, οι άνεργοι φθάνουν τα 48 εκατομμύρια στις 34 χώρες του ΟΟΣΑ. Ο αριθμός τους αυξήθηκε κατά 15 εκατομμύρια από την έναρξη της κρίσης το 2007.

Όπως τονίζεται, υπάρχει ο κίνδυνος οι νέοι που βιώνουν μεγάλες περιόδους ανεργίας, απραξίας και φτώχειας να αντιμετωπίσουν σε όλη τη ζωή τους χαμηλότερες προοπτικές κέρδους και απασχόλησης. Η μείωση των δημοσίων δαπανών στην εκπαίδευση και την υγεία (κατ’ αναλογία με το ΑΕΠ) που καταγράφεται στις μισές χώρες του ΟΟΣΑ, μπορεί να προκαλέσει «λυπηρές κοινωνικές συνέπειες» μακροπρόθεσμα και να επιδεινώσει τις ανισότητες.

«Όλο και περισσότερο οι κοινωνικές δαπάνες και οι επενδύσεις θα πρέπει να είναι καλύτερα στοχευμένες», αναφέρει η έκθεση. «Επίσης θα πρέπει να μάθουμε να αναπτύσσουμε τα συστήματα κοινωνικής προστασίας πιο αποτελεσματικά, εξασφαλίζοντας ότι θα προσαρμόζονται στις εξελίξεις της αγοράς εργασίας και της δημογραφίας και αποφεύγοντας όσο το δυνατόν τις σπατάλες στον τομέα της διοίκησης και στη γραφειοκρατία», σημειώνεται.

Μερικά από τα βασικά σημεία της έκθεσης είναι τα εξής (σημειωτέον πως στα πιο αρνητικά ευρήματα, παράδειγμα αποτελεί μεταξύ άλλων χωρών και η Ελλάδα):
– Ο αριθμός των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά χωρίς κανένα εισόδημα από εργασία έχει διπλασιαστεί στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Ισπανία, ενώ έχει αυξηθεί κατά 20% ή περισσότερο στην Εσθονία, στην Ιταλία, στη Λετονία, στην Πορτογαλία, στη Σλοβενία και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
– Τα φτωχότερα νοικοκυριά έχουν χάσει μεγαλύτερα μερίδια των εισοδημάτων τους ή ωφελήθηκαν λιγότερο στην ανάκαμψη, κυρίως στην Εσθονία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στην Ισπανία. – Οι νέοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας από ό,τι πριν από την κρίση. Οι νέοι 18-25 ετών που ζουν σε νοικοκυριά με εισόδημα χαμηλότερο από το μισό του μέσου εθνικού εισοδήματος έχει ανέβει στις περισσότερες χώρες: Κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες στην Εσθονία, στην Ισπανία και στην Τουρκία, κατά 4 μονάδες στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατά 3 μονάδες στην Ελλάδα και στην Ιταλία.
– Το ποσοστό των ανθρώπων που δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές τους ανάγκες και να αγοράσουν αρκετά τρόφιμα αυξήθηκε σε 23 χώρες, ιδιαίτερα στην Ελλάδα και στην Ουγγαρία, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
– Τα ποσοστά γονιμότητας έχουν μειωθεί περαιτέρω μετά την κρίση.
– Αν και είναι πολύ νωρίς για να ποσοτικοποιηθούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρίσης στην υγεία των ανθρώπων, η ανεργία και οι οικονομικές δυσχέρειες είναι γνωστό ότι συμβάλλουν σε μια σειρά από ζητήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ψυχικών ασθενειών.

Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα στην αναφορά του ΟΟΣΑ στην Ελλάδα και ειδικότερα στα «συμπτώματα» της κρίσης – κατά την οποία, όπως σημειώνεται, το σύστημα κοινωνικής προστασίας στην Ελλάδα ήταν ανεπαρκές – , παρατηρείται πως η οικονομική παραγωγή, η απασχόληση και τα εισοδήματα παραμένουν πολύ κάτω από τα επίπεδα προ της κρίσης. Το ΑΕΠ προβλέπεται πλέον να αποκατασταθεί σταδιακά, αλλά η απασχόληση υποχώρησε κατά σχεδόν 1 εκατ. ευρώ (ή 20 %) από το 2008 και η ανεργία παραμένει υψηλή.

Την ίδια στιγμή, η μείωση του πραγματικού μισθού ήταν η μεγαλύτερη που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ. Αλλά και οι συνέπειες από τις δυσκολίες στην αγορά εργασίας είναι έντονα αισθητές. Ο αριθμός των «ανέργων οικογενειών» έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2012 και ένας στους πέντε ενήλικες Έλληνες, σε ηλικία εργασίας, ζουν σε ένα σπίτι, όπου κανείς δεν εργάζεται. Μάλιστα, μια σειρά από δείκτες καταδεικνύουν τις αυξανόμενες δυσκολίες των νοικοκυριών στην κάλυψη των βασικών αναγκών. Το ποσοστό των ατόμων που δηλώνουν ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά στην αγορά τροφίμων έχει διπλασιαστεί.

πηγές: oecd.org, thepressproject.gr